Üzülerek
belirtmek isterim ki, birçok bilimsel deneyden çok, bu çalışmalar genelde
söylentiler üzerine çoğalmaktadır.
“Daha
iyi öğrenmek için, beyin hücrelerimiz arasındaki küçük geçitten geçişi kolay
hale getirmemiz gerekir.” Bilim adamları bunu yapmanın yolunu bir deneyle
açıklamaktadır. Çocuklar üzerine bir deney yapılmış. Bu deneyde ders
çalışmaktan uzak bir çocuk seçilmiş. Bu çocuk hiç yerinde durmuyor, ders
dinlemiyor ve dinlese de bir türlü etkili olamıyormuş. Eliot isimli bu çocuk
için öğretmeni, “Eliot’ın hafızası onu
sürekli engelliyor, geliştirilmesi gerekirdi.” gibi bir cümle kurmuş. Onun okur-yazarlığı
yaşıtlarının çok altındaymış. İyi bir çocuk olmasına rağmen kendisinde bir
dikkat sorunu olduğu bilinmektedir. Ödev yaptırmakta çok zorlandığını söyleyen
annesi, onun televizyon başından kalkmadığını belirtiyor. Eliot da derslerin
ilgisini çekmediğini belirtmektedir. Bunun üzerine Oxford Üniversitesi onu bir programda
incelemeye karar veriyor (diğer seçilmiş çocuklarla birlikte). Araştırmada, düzenli
olarak bu çocuklara içmesi için bir tablet verilir. Aileler ve öğretmenler, bu
program dahilinde olağanüstü farklılıklar görmeye başlar. Eliot’un 2-3 ay
içinde çalışmaya olan ilgisi artar. Kütüphaneye gidip kitap okumaya ve
televizyondan uzaklaşmaya başlar. Bu gelişimdeki tablet ne mi? Omega-3 (BBC,
İnsan Beyni 1/3).
İşte
bu durumdan da anlaşıldığı gibi, çocukların beyin gelişiminde asıl büyük
etkenlerden biri Omega-3’tür. Omega-3 nelerde bulunur? “Omega-3 : Somon balığı,
Orkinos tipi ton balığı, uskumru, sardalya, hamsi, Keten tohumu yağı (%60), Ada
çayı yağı (%54), Kivi (%52), Perilla(%58), Semizotu(%35) daha az oranlarda
ceviz, badem, fındık, soya filizi, kuru fasulye, soya fasulyesi, nohut, mısır,
mısır unu, çörek otu yağı, kanola yağı, soya yağı, tatlı patates, marul,
lahana, brokoli ve diğer yeşil yapraklı sebzeler”de bulunur (vikipedi/ Omega-3 yağ
asitleri).
1993
yılında bilimsel dergi olan “Nature” ün bir çalışması yayınlandı ve medya bunu
hemen malzeme yaptı. Bu çalışmada Mozart dinleyen üniversite öğrencilerinin IQ
düzeyindeki yükselmeden bahsediliyordu (çalışmada Kaliforniya Üniversitesi'nde
bir grup üniversite öğrencisi üzerinde denenmiş ve Mozart'ın 'Re Majör İki
Piyano İçin Sonat'ı dinletilmiş). Popüler basın bunu hemen kendine göre
uyarlayarak Mozart Etkisini (ME) çocuk ve bebeklere genelledi. Bangerter ve
Heath, çalışmadaki IQ düzeyinin geçici olduğu ile ilgili bilgilerin medyada
yansımadığını belirtmişti. Fakat bunu hiç kimse dikkate almadı ve bu bilginin
doğru olduğu gittikçe yayılarak kabul gördü. Aslında bunu çürüten ciddi
çalışmalar yapılsa da, hiçbiri popüler basının ilgisini çekemedi. Bunun üzerine
Mozart CD’leri piyalarda boy göstermeye başladı. Aslında amaç da buydu. Çünkü
yeni bir pazar ortaya çıkıyordu. Günümüzde pek çok internet sitesinde,
kitaplarda ve televizyonda ME ile ilgili çok fazla sayıda haber yapılsa da, günümüz gelişim bilimcileri bunun doğru
olmadığında hemfikirdir (Bee ve Boyd, 2009). Bunlara rağmen bebek Mozartlar,
ünlü köşe yazıları ve kitaplarda o kadar çok “kanıtlanmış etki” olarak
sayfalarca bilgi yazıyor ki, anlamak mümkün değil. Her yazılan asılsız haber,
bir diğerine kaynak oluyor ve bu şekilde dilden dile dolaşan haber gerçek
oluyor.
Emre Türker
BBC (belgesel). İnsan Beyni 1,2,3.
Bee, H. ve Boyd, D (2009).Çev. Gündüz, O. “Çocuk Gelişim Psikolojisi”. İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Wikipedia. Link: http://tr.wikipedia.org/wiki/Omega-3_ya%C4%9F_asitleri. (Erişim Tarihi: 01.09.2014).
Kısaltma:
ME-Mozart
Etkisi
Ne güzel demiş. Her yazılan asılsız haber bir diğerine kaynak oluyor.Sonra dilden dile dolaşan haber gerçek oluyor. Ben zaten inanmazdım bu mozart dinletme olayına :D Bak bilimsel kanıtlamışlar . Yanlış çıkmadığım için mutluyum. Emeğine sağlık son derece anlamlı bir paylaşım.
YanıtlaSilGerçi ben halen dinlemek adına Mozart veya türevlerini dinlerim. Fakat beyne etkisini ben de diğer kaynaklardan bildiğim kadarıyla etkili diye düşünüyordum, şimdi sadece müzik ruhun gıdasıdır sözüyle ruhu dinlendiriyorum ;)
SilVay bee demek bu da pazarlama içinmiş, şaşırtıcı.
YanıtlaSilAma yine de Mozart iyidir :)
Firmaların pazarlama adına yaptığı fiskosları pek çok dünya ülkesi görmezden gelir. Çünkü ülke geliri bir çeşit bu alışveriş döngüsünden geçiyor. Mozart ı ben de severim bu arada :)
Sil